در راستای اجرای دادنامه شماره 2080 مورخ 1401/09/22 هیات عمومی دیوان عدالت اداری و پیرو بخشنامه شماره 200/56944/د مورخ 1402/08/21 با موضوع اصلاح مفاد بخشامه تفویض اختیار بخشودگی جرایم و تقسیط بدهی مالیاتی یادآور می شود، وفق مقررات مربوطه، در مواردی که اصل مالیات قابل استرداد تشخیص داده شود، استرداد جرایم متعلقه نیز امری بدیهی بوده و اساسا موضوع بخشودگی این جرایم قابل طرح نخواهد بود، مع الوصف به تبعیت از مفاد دادنامه فوق، مقرر می دارد:
در تمامی مواردی که از اطلاق مقررات صادره; از جمله بند (7) بخشنامه شماره 200/1401/10 مورخ 1401/02/10،
بند (8) بخشنامه شماره 200/1401/1 مورخ 1401/01/07،
جزء (4) از بند (3) بخشنامه شماره 200/98/45 مورخ 1398/05/27
و بند (2) بخشنامه شماره 200/97/2 مورخ 1397/01/26
و اصلاحیه آن به شماره 200/97/49 مورخ 1397/03/23
با موضوع تفویض اختیار بخشودگی جرایم مالیاتی، این تلقی صورت گرفته باشد که در صورت من غیر حق بودن مطالبه اصل مالیات، بخشودگی جرایم مالیاتی متعلقه، در اختیار سازمان امور مالیاتی است، می بایست وفق احکام قانونی مربوط نسبت به استرداد جرایم فوق به درخواست مودی یا منظور نمودن به حساب مالیات دوره یا دوره های بعدی، اقدام شود.
سید محمدهادی سبحانیان
معتبر (دائمی)
مرجع تصویب:
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
تاریخ صدور:
1403/02/10
شروع اعتبار:
1403/02/10
پایان رویه غلط: استرداد خودکار جرایمِ مالیاتهای ناحق
📌 جان کلام:
دیگر نیازی به “تمنای بخشودگی” برای جریمه مالیاتی که اصل آن باطل شده، نیست. طبق این بخشنامه و رأی دیوان عدالت، اگر اصل مالیات “منغیرحق” تشخیص داده شود، جرایم آن نیز باید فوراً و بدون منت مسترد گردد؛ این یک “حق قانونی” است، نه یک “امتیاز اداری”.
تحلیل حقوقی و کاربردی
سالها یک رویه ناصواب در ادارات مالیاتی جریان داشت: وقتی مودی ثابت میکرد مالیات مطالبه شده ناحق است و اصل بدهی حذف میشد، ممیزین برای جرایم پرداخت شده (یا محاسبه شده) همچنان مودی را به سمت “درخواست بخشودگی جرایم” (موضوع ماده ۱۹۱) سوق میدادند. این یعنی مودی باید برای پولی که به ناحق از او گرفته شده یا جریمهای که بر مبنای هیچ بوده، از رئیس اداره خواهش میکرد!
این بخشنامه که مبتنی بر دادنامه ۲۰۸۰ دیوان عدالت اداری صادر شده، بر یک اصل بنیادین حقوقی تکیه دارد: «اَلتابِعُ یَتابَع» (تابع از اصل پیروی میکند). وقتی “اصل” بدهی مالیاتی باطل شود، “فرع” آن (جرایم) نیز خودبهخود سالبه به انتفاع موضوع است. بنابراین، سازمان امور مالیاتی اقرار کرده است که در صورت احراز ناحق بودن اصل مالیات، موضوع “بخشودگی” که امری اختیاری است، کلاً منتفی است و باید مکانیزم “استرداد” که امری الزامی است، فعال شود.
📋 چکلیست و نکات کلیدی
- ابطال تفویض اختیارها: تمام بخشنامههای قبلی که تلویحاً اختیار بخشودگی این نوع جرایم را به مدیران داده بودند، با این بخشنامه اصلاح و بیاثر شدند. (رأی دیوان فصلالخطاب است).
- تکلیف ممیزین: ممیز مکلف است بدون فوت وقت، جرایم مأخوذه مرتبط با مالیات ابطال شده را به حساب بستانکاری مودی منظور یا مسترد کند.
💡 استراتژی دفاعی و اقدام عملی:
اگر در گذشته بابت مالیاتی که بعداً رفع تعرض شده، جریمهای پرداخت کردهاید یا از حساب شما برداشت شده است، فوراً یک نامه با مضمون زیر خطاب به ممیز کل تنظیم کنید:
«با استناد به بخشنامه شماره 200/1403/2 و دادنامه ۲۰۸۰ دیوان عدالت اداری، نظر به اینکه اصل مالیات عملکرد سال … طی رأی شماره … رفع تعرض گردیده است، دریافت جرایم متعلقه فاقد وجاهت قانونی بوده و موضوع از مصادیق “بخشودگی” خارج است. لذا مستدعی است دستور فرمایید طبق مواد ۲۴۲ و ۲۴۳ ق.م.م، وجوه مأخوذه فوراً به حساب اینجانب مسترد گردد.»