مالیات بر طلای سفید (لبنیات سنتی)
در لبنیات سنتی، شما فقط فروشنده نیستید؛ شما یک کارخانه تولیدی کوچک هستید. تبدیل ۱۰۰ کیلو شیر به ۱۰ کیلو خامه و ۹۰ کیلو شیر کمچرب، معادله سود و زیان را کاملاً تغییر میدهد. آیا ممیز میداند که “تبخیر” در هنگام جوشاندن شیر، بخشی از سرمایه شما را به هوا میفرستد؟
چالشهای تخمیری (نقاط درد)
۱. معمای ضریب تبدیل (Conversion Yield)
ممیزان اغلب بر اساس خرید شیر خام، فروش تقریبی را محاسبه میکنند. اما آنها ممکن است ضریب تبدیل شیر به پنیر را (مثلاً ۵ به ۱) در نظر بگیرند، در حالی که در روش سنتی شما ممکن است (۷ به ۱) باشد.
خطر: محاسبه فروش غیرواقعی و سود واهی.
راهکار: تهیه «جدول تست تولید» (Production Test Log) که نشان میدهد دقیقاً از هر ۱۰۰ کیلو شیر ورودی، چند کیلو محصول نهایی (ماست، پنیر، سرشیر) و چند کیلو “آب پنیر” (که ارزش بسیار کمی دارد) حاصل میشود.
۲. آشوب معافیتها (ماده ۹ قانون VAT)
طبق قانون، شیر، پنیر و ماست (بدون افزودنی) معاف از ارزش افزودهاند. اما بسیاری از لبنیاتیها در کنار اینها، نوشابه، دوغهای گازدار شرکتی، بستنی صنعتی یا حتی عسل و شیره میفروشند که مشمول مالیات هستند.
تله: استفاده از یک دستگاه پوز برای همه اقلام. ممیز کل ورودی پوز را مشمول ۱۰٪ مالیات میکند.
راهکار: تفکیک کامل حسابها یا استفاده از صندوق فروشگاهی که قابلیت تفکیک اقلام معاف و مشمول را دارد.
🔍 زاویه دید جدید: هزینه پنهان انرژی و بهداشت
یکی از نکات مغفول مانده در لبنیات سنتی، بحث «انرژیبری تولید» است. بر خلاف سوپرمارکت که فقط جنس را میفروشد، لبنیاتی باید شیر را بجوشاند (هزینه گاز بالا) و سپس به سرعت سرد کند (هزینه برق کمپرسورهای قوی). در رسیدگی مالیاتی، اغلب این قبضهای سنگین تجاری/صنعتی به عنوان هزینه قابل قبول نادیده گرفته میشوند یا با نسبت نادرستی محاسبه میشوند. وکیل مالیاتی باید روی این هزینههای سربار تولید مانور دهد تا حاشیه سود واقعی (که کمتر از ظاهر ماجراست) را اثبات کند.
نکته دوم، «جرائم بهداشتی و فسادپذیری نامرئی» است. لبنیات سنتی دائماً در معرض بازرسی بهداشت است و گاهی مجبور به معدومسازی کل پارت تولید (مثلاً ۱۰۰ کیلو ماست ترش شده) میشود. برخلاف میوه که فسادش دیده میشود، فساد لبنیات اغلب با تغییر مزه (ترش شدن) اتفاق میافتد. داشتن صورتجلسات معدومسازی که به تایید بازرس بهداشت منطقه رسیده باشد، سندی طلایی برای کسر این زیانها از درآمد مشمول مالیات است؛ سندی که ۹۰٪ مغازهداران فراموش میکنند بگیرند.
استراتژی “تفکیک تولید از بازرگانی”
برای اداره مالیات، شما معمولاً یک “خردهفروش” (کد اینتاکد بازرگانی) محسوب میشوید. اما سود خردهفروشی لبنیات شرکتی پایین است (۱۰-۱۲٪)، در حالی که سود تولید سنتی بالاتر است ولی هزینههای پنهان دارد.
نکته طلایی: سعی کنید برای بخش تولیدی خود (دیگ شیر و گرمخانه ماست)، پروانه کسب یا مجوز جداگانهای (یا کد آیسیک تولیدی) در پرونده تعریف کنید تا بتوانید هزینههای سربار (حقوق کارگر فنی، تعمیرات دیگ و سردخانه) را به عنوان «بهای تمام شده کالای ساخته شده» توجیه کنید، نه فقط هزینه عمومی فروشگاه.
لبنیات سنتی جزئیات فنی زیادی دارد؛ از ضریب تبخیر شیر تا معافیتهای خاص. برای تنظیم دقیق دفاتر و دفاع از ضایعات تولید، همین حالا اقدام کنید.
🧪 تکنیک “آنالیز جریان مواد” (Material Flow Defense)
بزرگترین مشکل این است که ممیز میگوید: “۱۰۰ کیلو شیر خریدی، چرا فقط ۸۵ کیلو ماست فروختی؟ پس ۱۵ کیلو را کتمان کردی!”
تکنیک: تهیه یک گزارش کارشناسی یک صفحهای (حتی دستی) که فرآیند فیزیکی را توضیح دهد:
۱. تبخیر: هنگام جوشاندن شیر برای ماستبندی سنتی، حدود ۵ تا ۱۰ درصد حجم شیر به صورت بخار آب از دست میرود (تغلیظ).
۲. آبگیری: برای تولید ماست چکیده یا پنیر، مقدار زیادی “آب پنیر” جدا میشود که دورریز است یا با قیمت ناچیز فروخته میشود.
اقدام اجرایی: یک بار جلوی یک کارشناس یا با فیلمبرداری دقیق، ۱۰۰ کیلو شیر را بجوشانید و محصول نهایی را وزن کنید. این “نسبت واقعی” سند دفاعی شما در برابر ضرایب علیالرأس سازمان مالیاتی خواهد بود.


