چالش‌های معطر (نقاط درد)

۱. تله افت رطوبت و آفات (Weight Shrinkage)

گیاهان دارویی به شدت مستعد “افت وزن” (خشک شدن) و “آفات انباری” (شپشک زدن برنج، حبوبات و ادویه) هستند. ممیز طبق فاکتور خرید، انتظار موجودی مشخصی دارد.

خطر: اگر نتوانید ثابت کنید که ۵۰ کیلوگرم نعنا پس از خشک شدن به ۱۰ کیلوگرم تبدیل شده، ممیز آن ۴۰ کیلوگرم اختلاف را “فروش کتمان شده” تلقی می‌کند.

راهکار: تنظیم صورت‌جلسه فصلی «افت وزنی و ضایعات» و استناد به استانداردهای خشکبار.

۲. دوگانگی فله و شرکتی

اکثر اقلام عطاری (ادویه جات، حبوبات، گیاهان خشک) طبق جزءهای مختلف بند الف ماده ۹ قانون ارزش افزوده، معاف هستند. اما عطاری‌ها اقلامی مثل شامپوهای گیاهی، روغن‌های بسته‌بندی شرکتی، صابون و قرص‌های تقویتی هم می‌فروشند که مشمول هستند.

تله: عدم تفکیک این دو در سامانه مودیان یا دستگاه کارتخوان، باعث می‌شود کل فروش مشمول جریمه شود.

🔍 زاویه دید جدید: ترکیب‌های دست‌ساز و ارزش افزوده پنهان

یکی از سودآورترین بخش‌های عطاری، فروش «معجون‌های ترکیبی» است (مثلاً پودر چاقی، معجون اعصاب، ادویه کاری مخصوص). از نظر ممیز مالیاتی، وقتی شما ۴ ماده اولیه ارزان را مخلوط می‌کنید و به قیمت ۵ برابر می‌فروشید، یک “ارزش افزوده تولیدی” ایجاد کرده‌اید. اگر این فرآیند در مقیاس بالا باشد، ممکن است فعالیت شما را از “بازرگانی” به “تولیدی” تغییر دهند که ضرایب مالیاتی متفاوتی دارد. وکیل مالیاتی باید هوشمندانه این فرآیند را تحت عنوان “خدمات ترکیب در لحظه فروش” (نه تولید انبوه) توجیه کند تا در زمره خرده‌فروشی باقی بماند.

نکته مهم دیگر، بحث «خرید بدون فاکتور از دلالان و کشاورزان» است. عطاری‌ها معمولاً زعفران را از کشاورز و زیره را از دلال می‌خرند که هیچکدام فاکتور رسمی نمی‌دهند. این یعنی بهای تمام شده (COGS) در دفاتر شما صفر یا غیرقابل اثبات است. نتیجه؟ سازمان مالیاتی کل مبلغ فروش شما را به عنوان سود خالص در نظر می‌گیرد! استفاده از فرم‌های خرید از شخص حقیقی غیرتجاری برای این صنف یک “انتخاب” نیست، بلکه یک “اجبار حیاتی” است.

استراتژی “تفکیک ماهیت: دارو vs غذا”

در عطاری، برخی اقلام همزمان می‌توانند غذا (معاف) یا دارو/مکمل (گاهی مشمول) باشند. استراتژی صحیح، طبقه‌بندی حداکثری اقلام در گروه «محصولات کشاورزی فرآوری نشده» است.

نکته طلایی: آسیاب کردن، تمیز کردن، خشک کردن و بسته‌بندی در کارگاه‌های کوچک (که حالت صنعتی نداشته باشد)، طبق قانون کالا را از معافیت خارج نمی‌کند. پس در شرح فاکتور فروش به جای نوشتن “داروی گیاهی معده” (که حساسیت‌برانگیز است)، بنویسید “ترکیب نعنا و پونه خشک” (که صراحتاً معاف است).

• ⚖️
  زعفران و کالاهای گران‌قیمت: زعفران گردش مالی را به شدت بالا می‌برد در حالی که سود آن کم است (گاهی ۵٪). حتماً فاکتور خرید زعفران (حتی دستی با کد ملی کشاورز) داشته باشید تا ثابت کنید این گردش بالا، سود خالص نیست.
• 🍬
  عرقیات و شربت‌ها: دقت کنید! عرقیات گیاهی اگر به صورت سنتی باشد بحثش جداست، اما شربت‌های غلیظ شده و نوشیدنی‌های گیاهی صنعتی قطعاً مشمول ارزش افزوده هستند.
• 📉
  مدیریت تاریخ انقضا: گیاهان دارویی کهنه (مانند گل گاوزبان که سیاه می‌شود) باید دور ریخته شوند. تهیه لیست “معدوم‌سازی کالا به دلیل فساد” برای توجیه کاهش موجودی انبار ضروری است.

عطاری مدرن نیاز به حسابداری مدرن دارد. برای تفکیک اقلام معاف از مشمول و مستندسازی خرید از کشاورزان، همین حالا اقدام کنید.