مطابق تبصره جزء (1) بند (الف) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، «فعالیتهای مربوط به مراحل بستهبندی، انبارداری و نگهداری محصول در دمای مناسب در سردخانه، انجماد محصول (شامل سردخانه)، پاککردن، درجهبندی، بوجاری بذور، پوستگیری مانند شالیکوبی، شستشو، تمیزکاری، تفکیک، همگنسازی، خشککردن انواع محصولات مانند چای، کشمش و خرما با روشهای مختلف، تفت دادن مانند پخت نخود و پنبه پاک کنی، فرآوری محصولات کشاورزی محسوب نمیشود. ارائه خدمات مزبور به محصولات کشاورزی مشمول مالیات و عوارض فروش نیست.» در این راستا و پیرو پاسخهای ارائه شده به استعلامات مکرر سابق در خصوص تبصره مذکور، موکدا به آگاهی میرساند;
وفق مفاد ماده (2) قانون مالیات بر ارزش افزوده و با توجه به این که معافیت میبایست به موجب قوانین تصریح شود، بر این اساس، ارائه خدمات مندرج در تبصره یادشده به محصولات کشاورزی که نسبت به معافیت آنها در قانون تصریح شده است، موضوعیت داشته و این معافیت قابل تسری به موارد غیر مصرح نمیباشد. لذا سایر موارد از قبیل طعم دارکردن با افزودنی، خردکردن، پودرکردن که در تبصره ذکر نشده است، فرآوری تلقی گردیده و مشمول پرداخت مالیات و عوارض میباشد.
سید محمدهادی سبحانیان
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
نامعتبر
مرجع تصویب:
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
تاریخ صدور:
1403/07/22
شروع اعتبار:
1400/10/10
پایان اعتبار:
1403/07/22
پایان مناقشه فرآوری: ابطال بخشنامه محدودکننده معافیت کشاورزی
📌 جان کلام:
دیوان عدالت اداری با ابطال بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۳/۱۶ اعلام کرد: لیست خدمات معاف کشاورزی در قانون (مثل انجماد و بستهبندی) «تمثیلی» است نه «حصری». بنابراین، اقداماتی نظیر خرد کردن، پودر کردن و طعمدار کردن که ماهیت محصول را تغییر نمیدهند، همچنان معاف از ارزش افزوده هستند و تلاش سازمان برای مشمول کردن آنها غیرقانونی بود.
تحلیل و تفسیر حقوقی
سازمان امور مالیاتی در مهرماه ۱۴۰۳ با صدور بخشنامهای مدعی شد که چون در تبصره ماده ۹ قانون دائمی ارزش افزوده، نامی از «پودر کردن» یا «خرد کردن» برده نشده، پس این خدمات «فرآوری» محسوب شده و مشمول مالیات هستند.
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با این دادنامه، استدلال سازمان را در هم شکست. استدلال دیوان این است:
۱. اصل بر معافیت محصولات خام است: هدف قانونگذار حمایت از محصولات کشاورزی فرآوری نشده است.
۲. تبصره برای رفع ابهام است، نه محدودیت: ذکر مواردی مثل «بوجاری» یا «شالیکوبی» در قانون، صرفاً برای این بوده که ممیزان این کارهای ساده را فرآوری تلقی نکنند، نه اینکه فقط همین کارها معاف باشند.
۳. معیار فرآوری: تغییر فیزیکی (مثل خرد کردن) فرآوری نیست؛ فرآوری یعنی تغییری که ماهیت شیمیایی یا هویت کالا را عوض کند.
📋 چکلیست اقدامات فوری:
- لایحه رفع تعرض: اگر پرونده ارزش افزوده عملکرد ۱۴۰۳ شما در دست رسیدگی است، کپی این دادنامه را ضمیمه لایحه کنید و صراحتاً بنویسید: «طبق رأی هیأت عمومی، خرد کردن و پودر کردن فرآوری محسوب نمیشود».
- اصلاح فاکتورهای فروش: اگر تا دیروز برای خدمات خرد کردن (مثلاً سبزی خردکنها) یا پودر کردن (ادویهجات) ارزش افزوده میگرفتید، از امروز نرخ را در سامانه مودیان به «صفر» یا «معاف» تغییر دهید.
- دقت در “طعمدار کردن”: با اینکه دیوان کلمه «طعمدار کردن» را هم در متن رأی آورده، اما همچنان مراقب باشید. اگر طعمدار کردن باعث شود محصول جدیدی خلق شود (مثلاً تبدیل سیبزمینی به چیپس صنعتی)، ممکن است همچنان چالشبرانگیز باشد. اما طعمدار کردن ساده (مثل آجیل شور) قطعاً معاف است.