به پیوست صورتجلسه شماره 201-9 مورخ 1402/12/20 شورای عالی مالیاتی، درخصوص «ابهامات در نحوه اجرای صحیح مقررات تبصره (1) ماده 149 قانون مالیات های مستقیم» که در اجرای بند (3) ماده 255 قانون مالیات های مستقیم، به تنفیذ رئیس کل محترم سازمان امور مالیاتی کشور رسیده است، برای اطلاع و اجراء، ابلاغ می گردد.
لازم به ذکر است در نظریه شورای عالی مالیاتی به دو ابهام به شرح ذیل پاسخ داده شده است:
الف- ابهام اول: مصادیق رعایت استانداردهای حسابداری در موارد عدم شمول مالیات به فرایند تجدید ارزیابی دارایی ها
ب- ابهام دوم: شمول یا عدم شمول مالیات به برگشت مازاد تجدید ارزیابی داراییها و انجام ثبت اصلاحی در دفاتر قانونی
معتبر (دائمی)
مرجع تصویب:
معاون حقوقی و فنی مالیاتی
تاریخ صدور:
1403/02/18
شروع اعتبار:
1403/02/18
معافیت قطعی «برگشت از تجدید ارزیابی» و پایان کابوس مالیاتی
📌 جان کلام:
شورای عالی مالیاتی در یک رأی تاریخی اعلام کرد: ۱. «برگشت و اصلاح حساب» مازاد تجدید ارزیابی (انصراف از تجدید ارزیابی) قبل از ثبت نهایی افزایش سرمایه، مشمول مالیات نیست. ۲. عدم رعایت استانداردهای حسابداری، تنها در صورتی مشمول مالیات است که دقیقاً در ماده ۱۰ آییننامه اجرایی ذکر شده باشد (حصری بودن موارد مشمولیت).
تحلیل و تفسیر حقوقی (پایان مناقشه)
این رأی دو ابهام بزرگ که سالها دستمایه مطالبه مالیاتهای سنگین توسط ممیزان بود را برطرف کرد:
۱. محدودیت قدرت ممیز در استانداردهای حسابداری:
طبق نظر اکثریت شورا، عدم رعایت استانداردهای حسابداری در فرآیند تجدید ارزیابی (موضوع تبصره ۱ ماده ۱۴۹)، صرفاً زمانی منجر به «تحقق درآمد» و اخذ مالیات میشود که تخلف مربوط به موارد مصرح در ماده ۱۰ آییننامه اجرایی باشد. سایر ایرادات شکلی یا فنی حسابداری، مجوزی برای دریافت مالیات ۲۵٪ از مازاد تجدید ارزیابی نیست.
۲. حق «پشیمانی» بدون جریمه (Crucial Point):
بسیاری از شرکتها یا اشخاص دارایی را تجدید ارزیابی میکنند اما به دلایلی (مثل عدم مجوز بورس یا مشکلات ثبتی) نمیتوانند افزایش سرمایه دهند. ممیزان سابقاً همین «شناسایی مازاد» در دفاتر را درآمد اتفاقی تلقی میکردند. این رأی صراحتاً میگوید: «مادامی که فرآیند افزایش سرمایه در اداره ثبت شرکتها نهایی نشده، انصراف مؤدی و اصلاح حسابها (برگشت سند)، فارغ از مهلت زمانی، مشمول مالیات نخواهد بود.»
دام پنهان: دقت کنید! شرط عدم شمول مالیات، «انصراف و اصلاح حساب» است. یعنی باید سند حسابداری مازاد را در دفاتر «برگشت» بزنید (Reverse). اگر مازاد در حسابها بماند و مهلت قانونی افزایش سرمایه بگذرد، همچنان در معرض ریسک مالیات هستید.
📋 چکلیست اقدامات فوری:
- بررسی دفاتر: آیا مازاد تجدید ارزیابی سنوات قبل در کدال یا دفاتر مانده و افزایش سرمایه نشده؟
- صدور سند اصلاحی: اگر قصد افزایش سرمایه ندارید، همین امروز سند معکوس (بدهکار کردن مازاد / بستانکار کردن دارایی) را صادر کنید.
- استناد در هیأت: اگر پرونده باز دارید، کپی این صورتجلسه (۲۰۱-۹) را ضمیمه لایحه دفاعیه کنید.