قانون تسهیل تکالیف مؤدیان جهت اجرای «قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان» مصوب 1402/08/23 با آخرین اصلاحات
ماده 1- از تاریخ 1402/10/01 کلیه مؤدیان اعم از حقیقی و حقوقی ملزم به صدور صورتحساب الکترونیکی موضوع قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان مصوب 1398/07/21 با اصلاحات و الحاقات بعدی هستند.
به منظور رعایت موعد زمانی فوق، سازمان برنامه و بودجه کشور مکلف است به ازای هر ماه تأخیر نسبت به موعد مزبور، به میزان پنج درصد (5%) و تا سقف پنجاه درصد (50%) از منابع اختصاصی سازمان امور مالیاتی کشور موضوع ماده (217) قانون مالیات های مستقیم مصوب 1366/12/03 را کاهش دهد. پس از اینکه سازمان امورمالیاتی کشور به تأیید وزیر امور اقتصادی و دارایی امکان صدور و ارسال صورتحساب های الکترونیکی توسط کلیه مؤدیان را فراهم نمود، درصدهای کاهش یافته به حالت قبل باز می گردد .
ماده 2- سازمان امور مالیاتی کشور می تواند تا پایان سال 1403 تا صددرصد (100%) جریمه های موضوع ماده (22) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان را مورد بخشودگی قرار دهد.
ماده 3- تا پایان آذرماه سال 1404 صورتحساب هایی که در سامانه مودیان صادر نشده است، قابل قبول می باشد. در این مدت، سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است با استفاده از اطلاعات موجود در سامانه مودیان در پایان هر دوره، نسبت به تهیه اظهارنامه برای کلیه مودیان اقدام کند. پس از پایان هر دوره مودی یک ماه فرصت دارد تا با ثبت خرید و فروش هایی که صورتحساب های آنها در سامانه مودیان صادر نشده است، اظهارنامه ارسال شده توسط سازمان را تکمیل و از طریق سامانه مودیان به سازمان مسترد نماید. صورتحساب های الکترونیکی با رعایت ماده (9) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان مورد تایید بوده و قابل رسیدگی نمی باشد.
ماده 4- سازمان امور مالیاتی کشور موظف است مودیان مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 را که تا زمان تصویب این قانون فراخوان نشدهاند، مطابق جدول زمانبندی که توسط رئیس سازمان مذکور پیشنهاد شده و به تأیید وزیر امور اقتصادی و دارائی می رسد، تا پایان سال 1404 به تدریج فراخوان نماید. مودیان موضوع این ماده، تا زمانی که توسط سازمان امور مالیاتی کشور فراخوان نشده باشند، مجاز به اخذ مالیات برارزش افزوده از خریداران نیستند. دریافت کننده مشمول جریمه تبصره (2) بند «الف» ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1400 بوده و وجه دریافتی باید به پرداخت کننده مسترد شود. همچنین مالیات بر ارزش افزوده پرداختی توسط این دسته از مودیان، مادامی که توسط سازمان امور مالیاتی کشور فراخوان نشده اند، به عنوان اعتبار مالیاتی برای آنان منظور نمی گردد.
ماده 5- در ابتدای ماده (2) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان جمله «کلیه اشخاص مشمول مکلفند به ترتیبی که سازمان مقرر می کند، نسبت به ثبت نام در سامانه مودیان اقدام کنند.» به جمله «سازمان مکلف است ظرف یک هفته از تاریخ لازم الاجراء شدن این ماده نسبت به ثبت نام و عضویت کلیه مودیان در سامانه مودیان و تخصیص کارپوشه اختصاصی به آنها اقدام نماید. همچنین سازمان موظف است حداکثر ظرف یک هفته پس از ثبت نام مودیان در نظام مالیاتی، نسبت به ثبت نام و عضویت و نیز تخصیص کارپوشه اختصاصی به آنها در سامانه مودیان اقدام نماید. در صورت عدم اجرای حکم فوق توسط سازمان، مودیانی که در نظام مالیاتی ثبت نام کرده اند، مشمول جرائم مربوط به عدم عضویت یا عدم ثبت نام در سامانه مودیان نمیشوند». اصلاح می گردد.
ماده 6- دو تبصره به عنوان تبصره های (1) و (3) به ماده (5) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان به شرح زیر الحاق میشود و عنوان تبصره این ماده به تبصره (2) تغییر می یابد:
تبصره 1- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است ظرف دو ماه، مطابق ساختار اعلامی توسط سازمان، به رسید پرداخت صادرشده توسط دستگاههای کارتخوان و گزارش الکترونیکی دریافتی از درگاههای الکترونیکی پرداخت، شماره منحصر به فرد مالیاتی تخصیص دهد و آن را در رسید یا گزارش پرداخت مذکور درج نماید. همچنین بانک مرکزی موظف است اطلاعات رسید یا گزارش پرداخت هر روز را حداکثر تا پایان روز بعد به سامانه مودیان منتقل کند.
تبصره 3- کلیه دستگاههای اجرائی موضوع ماده (29) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395/12/14 و ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری و سازمان های وابسته به آنها که حسب مقررات قانونی متولی رصد و دریافت اطلاعات مربوط به جریان کالا و خدمات از مبادی تولید و واردات تا سطح خرده فروشی از طریق سامانه های دولتی از قبیل سامانه جامع تجارت ایران و سامانه ثبت الکترونیکی معاملات نفتی (ثامن) موضوع قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392/10/03 با اصلاحات و الحاقات بعدی می باشند، موظفند با رعایت الزامات صدور صورتحساب الکترونیکی موضوع این قانون اطلاعات مذکور را به ترتیبی که سازمان مقرر می کند به سامانه مودیان منتقل کنند. در این صورت مودیان تکلیفی در خصوص ثبت مجدد اطلاعات یا صدور مجدد صورتحساب الکترونیکی معاملات مذکور ندارند.
ماده 7- در ماده (6) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان عبارت های «بیشتر از سه برابر فروش اظهار شده» و «بیش از سه برابر معافیت سالانه» به عبارت های «بیشتر از پنج برابر فروش اظهارشده» و «بیش از پنج برابر معافیت سالانه» اصلاح می شود. همچنین در این ماده بعد از عبارت «که مالیات آن به سازمان پرداخت شده یا ترتیب پرداخت آن داده شده است، باشد.» عبارت «در صورتی که فروش اظهار شده مودی در دوره مشابه سال قبل که مالیات آن به سازمان پرداخت شده یا ترتیب پرداخت آن داده شده است کمتر از معافیت سالانه موضوع ماده (101) قانون مالیات های مستقیم باشد، پنج برابر معافیت سالانه موضوع ماده اخیر الذکر ملاک عمل خواهد بود». اضافه می شود.
ماده 8- ذیل فصل سوم قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان یک ماده به عنوان ماده (14 مکرر) به شرح ذیل الحاق می شود:
«ماده 14 مکرر- به منظور تسهیل تکالیف مودیان مشمول این قانون، سازمان می تواند مودیانی که میزان فروش سالانه آنها کمتر از بیست و پنج برابر معافیت موضوع ماده (84) قانون مالیات های مستقیم باشد را از صدور صورتحساب الکترونیکی معاف نماید. مأخذ محاسبه مالیات و عوارض مودیان مذکور با توجه به میزان فروش آنها در هر دوره مالیاتی و ضریبی که توسط سازمان تعیین می شود، محاسبه و مالیات آن پس از کسر اعتبار قابل قبول، دریافت می شود. ضریب مذکور بر اساس نوع کسب و کار، ترکیب اقلام خریداری شده مودی که در سامانه مودیان ثبت شده و با توجه به نرخ مالیات بر ارزش افزوده اقلام خریداری و فروخته شده مودی در چهارچوب آیین نامه اجرایی این ماده که ظرف یک ماه از تاریخ لازمالاجرا شدن آن، توسط سازمان تهیه شده و به تصویب هیأت وزیران می رسد، محاسبه می گردد.
در صورت خرید سایر مودیان از مودیانی که از معافیت موضوع این ماده، استفاده می کنند خریدهای مذکور مبنای محاسبه اعتبار مالیاتی نمی باشد و بهعنوان هزینه قابل قبول مالیاتی پذیرفته نمی شود. همچنین مصرف کنندگان نهائی که از مودیان مذکور خرید کنند، مشمول حکم ماده (18) این قانون نمی شوند. رسید دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی مودیان با میزان فروش سالانه بیشتر از نصاب موضوع این ماده، (با رعایت تبصره های (1) و (2) این ماده) از ابتدای دومین دوره بعد از اتمام دوره عبور فروش سالانه از میزان فوق صورتحساب الکترونیکی محسوب نمی شود.
تبصره 1- به منظور ایجاد تسهیل برای مودیان مشمول این قانون، نصاب مذکور در این ماده در سالهای 1402 و 1403 و 1404 به ترتیب 150، 100 و 50 برابر معافیت موضوع ماده (84) قانون مالیات های مستقیم تعیین می شود.
تبصره 2- تا پایان سال 1404 رسید دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی کلیه مودیانی که عرضه کننده کالا و خدمت واحد هستند یا کالاها و خدمات مورد عرضه آنها مشمول نرخ مالیات بر ارزش افزوده یکسان میباشد، صورتحساب الکترونیکی محسوب میشود.»
ماده 9- متن زیر به انتهای تبصره (2) ماده (22) قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان اضافه می شود:
«چنانچه عدم انجام تکالیف موضوع این قانون، خارج از اختیار مودی باشد، سازمان مکلف است جرایم موضوع این ماده را مورد بخشودگی قرار دهد.»
ماده ۱۰– در فراز دوم ماده (۲۶) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، عبارت «(به استثنای تعرفه صدور صورتحساب الکترونیکی)» پس از عبارت «تعیین تعرفه ها» اضافه و یک تبصره به شرح زیر به آن الحاق می گردد:
تبصره – سازمان موظف است تعرفه خدمات شرکتهای معتمد در خصوص صدور صورتحساب های الکترونیکی را مطابق تعرفه تعیین شده توسط شورای اقتصاد از محل وصولی های جاری مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کند. بدین منظور حساب مخصوصی نزد خزانه داری کل کشور برای این امر ایجاد می شود و اعتبار لازم برای اجرای مفاد این امر به طور سالانه در قوانین بودجه سنواتی پیش بینی شده و صد درصد (%۱۰۰) آن تخصیص می یابد.
حکم این تبصره در خصوص تعرفه صدور صورتحساب الکترونیکی اشخاص از قبیل دفاتر ثبت اسناد رسمی و مراکز تعویض پلاک که موظفند به موجب این قانون اطلاعاتی غیر از اطلاعات خرید و فروش خود را در اختیار سازمان قرار دهند نیز جاری است. همچنین تا پایان سال ۱۴۰۵ هزینه آموزش مؤدیان و فرهنگ سازی اجرای این قانون از محل اعتبار این حکم قابل پرداخت می باشد.
معتبر (دائمی- دارای تغییرات یا الحاقات)
مرجع تصویب:
مجلس شورای اسلامی
تاریخ تصویب:
1402/08/23
تاریخ لازم الاجرا:
1402/10/20
تحلیل حقوقی و اجرایی مواد ۱ تا ۵ — الزام، تضمین اجرا و دوره انتقال
📌 جان کلام:
مواد ۱ تا ۵ همزمان الزام عمومی به صدور صورتحساب الکترونیکی را برقرار میسازد و با مکانیزمهای تضمینی و دورهگذار (کاهش منابع اختصاصی، اختیار بخشودگی، مهلت تا آذر ۱۴۰۴، و تکلیف فراخوان مودیان ارزشافزوده و ثبتنام فوری سامانه) سازوکار حقوقی و اجرایی گذار را تنظیم میکند. پیام اصلی: تکلیف بر مودی و سازمان همعرض و توأمان است؛ بیتوجهی مودیان یا کوتاهی سازمان پیامدهای مستقل دارد.
ماده ۱ — الزام به صدور صورتحساب الکترونیکی و مکانیسم کاهشی بودجه
تفسیر حقوقی: الزامیّت صدور صورتحساب الکترونیکی از ۱۴۰۲/۱۰/۰۱ برای همه مودیان اعلام شده است؛ در عین حال قانون ساز وکار ضمانت اجرایی برای تحصیل این تکلیف در قالب کاهش منابع اختصاصی سازمان امور مالیاتی را پیشبینی کرده است. کاهش به میزان پنج درصد برای هر ماه تأخیر تا سقف پنجاه درصد اعمال میشود و پس از تأیید وزیر مبنی بر فراهم شدن امکان فنی صدور و ارسال، مبالغ بازگردانده خواهد شد.
پیام کاربردی: الزام مودیان از نظر قانونی از تاریخ یادشده برقرار است، اما اگر سازمان امور مالیاتی امکانات فنی لازم را فراهم نکرده باشد، سازمان برنامه و بودجه مسئولیتی مالی را متحمل خواهد شد که میتواند عامل فشار اجرایی بر سازمان امور مالیاتی باشد.
ماده ۲ — اختیار بخشودگی جرایم ماده ۲۲
تفسیر حقوقی: سازمان امور مالیاتی مجاز است تا پایان ۱۴۰۳ کل جرایم مقرر در ماده ۲۲ را بخشوده نماید. این یک ابزار تخفیف تطبیقی است که برای کاهش تنشهای اداری و اقتصادی در دوره گذار پیشبینی شده است.
نکته عملی: مستندسازی وقوع مشکلات فنی، ارسال گزارشهای خطا، مکاتبات و اسناد تلاش برای انطباق، از نظر استفاده از این اختیار بخشودگی اهمیت دارد و باید در پروندهها محفوظ باشد.
ماده ۳ — دوره انتقالی تا آذر ۱۴۰۴ و آیین اقدام سازمان
تفسیر حقوقی: تا پایان آذر ۱۴۰۴ صورتحسابهایی که در سامانه مودیان صادر نشدهاند «قابل قبول» تلقی میشوند؛ طی این مدت سازمان مکلف است در پایان هر دوره براساس اطلاعات موجود در سامانه اظهارنامهای تهیه کند و مودی یک ماه پس از دریافت اظهارنامه فرصت اصلاح و ثبت خرید و فروشهای فاقد صورتحساب الکترونیکی را دارد. همچنین، صورتحسابهای الکترونیکی مطابق ماده ۹ قانون پایانهها «مورد تأیید و قابل رسیدگی نیستند» که طبیعتاً به معنای حجیت اجرایی و محدود شدن امکان تردید است.
پیام و ریسک: مودیان باید فعالانه نسبت به ثبت و نگهداری مدارک اقدام کنند؛ نیمنگاهی منفعلانه به «قابولیت تا آذر ۱۴۰۴» سبب از دست رفتن فرصت یکماهه اصلاح پس از اظهارنامه میشود و سازمان میتواند براساس اظهارنامه ارسالی قضاوت نماید.
ماده ۴ — فراخوان مودیان مشمول مالیات بر ارزش افزوده و آثار حقوقی
تفسیر حقوقی: سازمان مکلف است مودیان مشمول مالیات بر ارزش افزوده که تاکنون فراخوان نشدهاند را طبق جدول زمانبندی تا پایان ۱۴۰۴ فراخوان نماید. تا زمان فراخوان، این مودیان مجاز به اخذ مالیات از خریداران نیستند؛ در صورت دریافت، جریمه و الزام به استرداد وجه وجود دارد و مالیات پرداختی توسط این مودیان تا زمان فراخوان بهعنوان اعتبار مالیاتی منظور نخواهد شد.
پیام کاربردی: مودیان و خریداران باید دقت حقوقی داشته باشند؛ خریداران در مواجهه با فاکتورهای صادره از سوی مودیان غیر فراخوانشده باید مراقب لحاظ اعتبار مالیاتی باشند و مودیان باید از وصول مالیات از مشتریان تا زمان رسمی فراخوان خودداری یا در صورت دریافت فرآیند بازپرداخت را مستند کنند.
ماده ۵ — تکلیف ثبتنام سازمان در سامانه مودیان و مصونیت مودی
تفسیر حقوقی: سازمان موظف است ظرف یک هفته از تاریخ لازمالاجراء اقدام به ثبتنام و تخصیص کارپوشه اختصاصی به کلیه مودیان نماید و ظرف یک هفته پس از ثبتنام در نظام مالیاتی نیز ثبتنام در سامانه مودیان را انجام دهد. اگر سازمان این تکلیف را انجام ندهد، مودیان ثبتنامشده در نظام مالیاتی مشمول جرائم ناشی از عدم عضویت در سامانه مودیان نخواهند بود.
پیام دفاعی: ماده ۵ ابزار دفاعی قدرتمندی برای مودیان فراهم میآورد؛ در دعاوی یا اعمال جریمهها لازم است مودیان مدارک ثبتنام در نظام مالیاتی را نگهداری و در صورت مطالبه جریمه به استناد قصور سازمان دفاع نمایند.
📋 چکلیست و نکات کلیدی (مواد ۱–۵)
- تعیین وضعیت انطباق تاریخی: بررسی کنید آیا مودی از تاریخ ۱۴۰۲/۱۰/۰۱ بهدرستی صورتحساب الکترونیکی صادر کرده است یا خیر؛ گزارش ماهانه فروش و شواهد فنی را استخراج و بایگانی نمایید. (مرجع: ماده ۱)
- مستندسازی کوتاهی سازمان: در صورت هرگونه اختلال یا عدم امکان فنی، مکاتبات رسمی با سازمان امور مالیاتی و شرکت ارائهدهنده نرمافزار را ثبت، مهر و نگهداری کنید؛ این مدارک برای استفاده از مصونیت ماده ۵ و بخشودگی ماده ۲ حیاتی است.
- استفاده از اختیار بخشودگی: اگر جریمه ماده ۲۲ صادر یا در شرف صدور است، فوراً تقاضای بخشودگی با مستندات فنی و دلایل موضوعی تنظیم و پیگیری شود. (مرجع: ماده ۲)
- پیگیری اظهارنامههای سازمان و فرصت یکماهه: پس از دریافت اظهارنامهای که سازمان تهیه میکند، ظرف یک ماه کلیه خریدها و فروشهای فاقد صورتحساب را ثبت و نسخه خروجی ثبت را حفظ کنید. عدم اقدام در فرصت یکماهه به زیان مودی خواهد بود. (مرجع: ماده ۳)
- رعایت مقررات ارزش افزوده تا فراخوان: تا پیش از فراخوان رسمی توسط سازمان، از اخذ مالیات بر ارزش افزوده خودداری کنید یا در صورت دریافت آن، روند بازپرداخت را مستند نمایید. (مرجع: ماده ۴)
- ⚠️ دام پنهان: اعتماد ایستا به بند «قابل قبول تا آذر ۱۴۰۴» و قناعت به این مهلت. بسیاری از مودیان به اشتباه ثبت و مستندسازی فروش را به تأخیر میاندازند؛ در نتیجه اگر سازمان اظهارنامهای تهیه و مودی فرصت یکماهه را از دست دهد، بار اثباتی سنگینی ظهور خواهد کرد. همچنین تداخل جدول زمانبندی فراخوان ماده ۴ با اجرای محلی سامانهها میتواند بستر تضادی ایجاد کند که نیاز به پیگیری کتبی و درخواست اصلاح دارد.
💡 استراتژی دفاعی و اجرایی فوری (گامبهگام)
- گام اول — گزارش فوری وضعیت: ظرف ۷ روز گزارش جامع فروش ماهانه تا تاریخ ۱۴۰۲/۱۰/۰۱ تا کنون تهیه و مشخص کنید که آیا مشمول الزام هستید یا خیر.
- گام دوم — ثبت مستندات فنی: اگر امکان فنی صدور/ارسال وجود ندارد، لاگهای فنی، مکاتبات تلفنی/ایمیلی با شرکت نرمافزاری و درخواستهای پشتیبانی را مکتوب و مهرشده نگهدارید.
- گام سوم — درخواست رسمی برای بخشودگی: در صورت صدور یا تهدید به صدور جریمه، با استناد به ماده ۲ تقاضای بخشودگی ارائه و مدارک فنی را پیوست نمایید.
- گام چهارم — پیگیری اظهارنامه سازمان: پس از دریافت اظهارنامه تهیهشده توسط سازمان، ظرف یک ماه مدارک مکمل را در سامانه وارد و خروجیهای ثبت را نگهدارید تا از اتکاء سازمان به تفروضات جلوگیری شود.
- گام پنجم — مدیریت مالیات بر ارزش افزوده: کنترل کنید آیا فراخوان ارزش افزوده برای شما صادر شده است؛ در صورت عدم فراخوان، از اخذ مالیات از مشتریان خودداری یا فوراً فرآیند استرداد را طراحی کنید.
- گام ششم — پیگیری اجرای ماده ۵ توسط سازمان: اگر سازمان از ثبتنام کلی مودیان در مهلت یک هفته کوتاهی کند، اسناد ثبتنام شما در نظام مالیاتی را محفوظ داشته و از مصونیت مقرر استفاده نمایید؛ در موارد جمعی، مکاتبه صنفی با سازمان برنامه و بودجه و سازمان امور مالیاتی پیشنهاد میشود.
مواد ۶ تا ۱۰ — تأکید بر تبادل اطلاعات، تسهیلات معافیت و پایداری مالی اجرای صدور صورتحساب
📌 جان کلام:
مواد ۶ تا ۱۰ مجموعهای از تکالیف اطلاعاتی، تسهیلات معافیت برای مودیان خرد، تعدیلات معیارهای سنجش، و تضمین منابع مالی برای اجرای صدور صورتحساب الکترونیکی را مقرر میدارد. ترکیب این مقررات، از یکسو ظرفیت نظارتی و تبادل داده را تقویت میکند و از سوی دیگر فضای عملیاتی مودیان خرد را با معافیتها و دورههای گذار تسهیل مینماید؛ اما همزمان برای خریداران و نظام اعتبار مالیاتی پیامدهای مهم و دامهایی در اثبات اعتبار وجود دارد که باید از پیش مدیریت شود.
ماده ۶ — تخصیص شماره مالیاتی به رسیدهای پرداخت و انتقال روزانه اطلاعات
تبیین: الحاق تبصره (۱) به ماده (۵) قانون پایانهها، بانک مرکزی را مکلف میسازد ظرف دو ماه مطابق ساختار اعلامی سازمان امور مالیاتی به رسیدهای پرداخت کارتخوان و گزارش درگاههای پرداخت، شماره منحصر به فرد مالیاتی تخصیص دهد و اطلاعات روزانه را حداکثر تا پایان روز بعد به سامانه مودیان منتقل نماید. تبصره (۳) نیز دستگاههای دولتی صاحب سامانههای رصد جریان کالا و خدمات را موظف به ارسال اطلاعات به سامانه مودیان مینماید.
پیام اجرایی: ایجاد پیوند شفاف بین پرداختهای بانکی و شناسه مالیاتی موجب ارتقاء قابلیت تطبیق تراکنشها با صورتحسابها میشود؛ اما مستلزم تنظیم فنی، استاندارد تبادل، و تضمین محرمانگی و حفاظت دادهها است. دستگاههای دولتی مرتبط باید فرمت، فیلدها و پروتکل انتقال را با سازمان هماهنگ کنند.
ماده ۷ — تغییر ضریب ملاک بررسی فروشهای مشکوک (از «سه برابر» به «پنج برابر»)
تبیین: اصلاح معیارها در ماده (۶) قانون پایانهها، سطح نسبت فروش مشکوک را از سه برابر به پنج برابر افزایش میدهد و در موارد خاص ملاک پنج برابر معافیت سالانه نیز مبنا قرار میگیرد.
پیام حقوقی: این تغییر در ظاهر سختگیری را کاهش میدهد و محدوده برخوردهای انتظامی و فرض فروشهای غیرواقعی را تنگتر میسازد؛ لذا موجبات کاهش مخاطرات اداری برای مودیان خرد را فراهم میآورد. با این حال، قید افزوده در خصوص دوره مشابه سال قبل نیازمند بررسی سوابق پرداخت مالیات و اسناد اثباتی است.
ماده ۸ — الحاق ماده ۱۴ مکرر: معافیت صدور صورتحساب الکترونیکی برای مودیان خرد
تبیین: ماده ۱۴ مکرر به سازمان اجازه میدهد مودیانی را که فروش سالانه آنان کمتر از بیست و پنج برابر معافیت موضوع ماده (۸۴) قانون مالیاتهای مستقیم است از صدور صورتحساب الکترونیکی معاف کند. مأخذ مالیات برای این مودیان بر اساس میزان فروش و ضریبی که سازمان تعیین میکند محاسبه خواهد شد؛ همچنین تبصرهها نصاب مقطع زمانی و استثنائات مرتبط با اعتبار مالیاتی و احکام مصرفکنندگان نهایی را معین مینمایند.
پیام عملی و اثر بر زنجیره تأمین: معافیت برای مودیان خرد تسهیل قابلتوجهی است، اما آثار فرامتنی دارد — خرید از فروشنده معاف، برای خریداران موجب از دست رفتن حق اعتبار مالیاتی و نیز عدم قبول هزینه بهعنوان هزینه قابلقبول مالیاتی میشود. همچنین نصابهای پلکانی (۱۵۰، ۱۰۰ و ۵۰ برابر معافیت در سالهای ۱۴۰۲–۱۴۰۴) و قید تبدیل رسید کارتخوان به صورتحساب الکترونیکی برای موارد خاص باید دقیق رصد شوند.
ماده ۹ — بخشودگی در صورت عدم امکان اجرای تکالیف از خارج اختیار مودی
تبیین: الحاق عبارت به تبصره (۲) ماده (۲۲) قانون پایانهها مقرر میدارد در صورت عدم انجام تکالیف خارج از اختیار مودی، سازمان مکلف به بخشودگی جرایم موضوع آن ماده است.
پیام حقوقی: این قاعده دفاعی قدرتمند، در دعاوی و ادعاهای جریمهای به مودی امکان استناد مستدل میدهد؛ لیکن برای اثبات «خارج از اختیار بودن» لازم است مستندات فنی، مکاتبات با مراجع ذیربط و اقدامات جبرانی ضمیمه پرونده باشد.
ماده ۱۰ — تعیین تعرفه و تضمین پرداخت از محل دریافتهای مالیات بر ارزش افزوده
تبیین: افزوده شدن عبارت «به استثنای تعرفه صدور صورتحساب الکترونیکی» و تبصره الحاقی، سازمان را موظف مینماید تعرفه خدمات شرکتهای معتمد را از محل وصولیهای جاری مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کند؛ حساب مخصوصی در خزانه جهت این منظور ایجاد و صد درصد اعتبار سالانه تخصیص مییابد. همچنین تا پایان ۱۴۰۵، هزینه آموزش و فرهنگسازی از محل این اعتبار قابل پرداخت است.
پیام مالی و اجرایی: منبع تأمین روشن و متعهد شده است که مانع از تحمیل هزینههای صدور صورتحساب بر مودیان میشود و امکان تنظیم قراردادهای با شرکتهای معتمد را تسهیل میکند؛ همینطور تخصیص بودجه آموزش موجب کاهش ریسک اجرایی ناشی از عدم آگاهی مودیان خواهد شد.
📋 چکلیست و نکات کلیدی (مواد ۶–۱۰)
- هماهنگی بانکی: بررسی کنید آیا دستگاه پذیرنده شما (پرداختیار/پرداختبانک) فرایند درج یا دریافت شماره منحصر به فرد مالیاتی را پشتیبانی میکند؛ مکاتبه رسمی با بانک و مستندسازی زمانبندی پیادهسازی را دریافت کنید. (مرجع: ماده ۶)
- کنترل تبادل اطلاعات دولتی: برای کسبوکارهایی که از سامانههای دولتی داده میگیرند یا به آن میدهند (سامانه جامع تجارت، ثامن و نظایر آن) باید مکانیزم عدم ثبت مجدد معاملات یکسان را پیادهسازی کنید تا ثبتهای تکراری ایجاد نشود. (مرجع: ماده ۶)
- محاسبه نصاب و گزارشگری: مودیان باید فروش سالانه خود را نسبت به مبالغ معافیت ماده (۸۴) تنظیم و سناریوهای عبور از نصاب را شبیهسازی کنند؛ آمادهسازی گزارشاتی که نشان دهد در چه سالی و چه دورهای نصاب عبور شده است، ضروری است. (مرجع: ماده ۸ و تبصرهها)
- سیاست خرید و آثار اعتبار مالیاتی: خریداران حرفهای باید در قراردادهای خرید از فروشندگان خرد معاف، شرط اعلام وضعیت معافیت و مستندسازی دریافت و استرداد مبالغ را درج کنند تا ریسک از دست رفتن قابلیت کسر اعتبار مدیریت شود. (مرجع: ماده ۸)
- ثبت دلایل «خارج از اختیار»: در صورت هرگونه اختلال فنی یا عدم امکان عملیاتی، مدارک فنی، مکاتبات با بانک/ارائهدهنده نرمافزار، و درخواستهای رسمی به سازمان امور مالیاتی را بایگانی کنید تا در صورت مطالبه جریمه، جهات بخشودگی موجود باشد. (مرجع: ماده ۹)
- نظارت بر تعرفهها و بودجه اجرا: پیگیری حکم تبصره ماده (۲۶) برای حصول اطمینان از پرداخت هزینه شرکتهای معتمد و برنامه آموزش تا ۱۴۰۵؛ در صورت تأخیر یا تهاتر نامتعارف، مکاتبه رسمی با سازمان امور مالیاتی و خزانهداری ضروری است. (مرجع: ماده ۱۰)
💡 استراتژی دفاعی و اقدام عملی (گامبهگام)
- گام اول — نقشه تطبیق فنی: فوراً با واحد فناوری اطلاعات شرکت پرداختیار یا بانک عامل تماس گرفته و تأیید مکتوب در خصوص توانمندی درج یا دریافت شماره منحصر به فرد مالیاتی و زمانبندی انتقال روزانه گزارشها دریافت نمایید.
- گام دوم — بازنگری قراردادهای تأمین و فروش: در قراردادهای فروش/خرید بند صریح درباره وضعیت مودی در سامانه مودیان، آثار مالیاتی خرید از مودیان معاف و مسئولیت استرداد وجوه اضافه درج نمایید.
- گام سوم — مستندسازی برای بخشودگی: چنانچه اجرای تکالیف خارج از اختیار شما بوده است، مجموعهای از لاگهای فنی، مکاتبات با بانک/پیمانکار، و گواهیهای عدم کفایت فنی را آماده و درخواستی رسمی برای بخشودگی جرایم مطابق ماده ۹ ثبت کنید.
- گام چهارم — مدلسازی مالیاتی: برای مودیان مشمول ماده ۱۴ مکرر، سناریوی محاسبه مالیات بر مبنای ضریب پیشنهادی سازمان را تهیه کنید و تأثیر آن بر جریان نقدی، بهای تمامشده و قیمت فروش را پیشبینی نمایید.
- گام پنجم — پیگیری حقوقی/اداری: در صورت تأخیر یا عدم اجرای مفاد ماده ۱۰ در تخصیص اعتبارات و پرداخت تعرفهها، مراتب را از طریق مکاتبه رسمی به سازمان امور مالیاتی و خزانهداری کل کشور منعکس و در صورت لزوم با حمایت صنفی پیگیری کنید.
- گام ششم — آموزش و اطلاعرسانی: از اعتبار اختصاصیافته برای آموزش استفاده کنید؛ مستندسازی دورههای برگزارشده و صدور گواهی آموزش برای کارکنان جهت کاهش ریسکهای اجرایی توصیه میشود.